چنگ الماس

عامه مردم تصور می‌کنند ورزش ضامن سلامتی و روشی بی‌دردسر برای رهایی از مرگ های ناگهانی است. در ایران به این دلیل که اخبار مربوط به مرگ و میر ورزشکاران به صورت شفاف و علمی بررسی و اعلام نمی‌شود، این باور عمومی تا حدی زیر سوال می رود. خبرنگاران ورزشی علاقه بسیاری به حوادث موتورسواری که گویی مرگ ورزشکارانش حادثه عجیبی نیست، و کوهنوردی که حادثه در یک محیط طبیعی دور از دسترس و وهم‌انگیز اتفاق می‌افتد، دارند. در باقی موارد آمار محدود فدراسیون پزشکی- ورزشی به صورت محرمانه تنها در اختیار فدراسیون‌های ورزشی قرار می‌گیرد و هیچ‌گاه منتشر نمی‌شود. هرچند این آمار نیز با توجه به اینکه فقط شامل ورزشکارانی است که تحت پوشش بیمه این فدراسیون بوده‌اند و گروه بزرگی از ورزشکاران کارت بیمه ندارند، نمی‌تواند واقعی باشد.

پژوهش‌های علمی متعدد ثابت کرده ورزش یکی از مهمترین عوامل سلامتی است. افزایش طول عمر به دلیل کاهش بیماری‌های مختلف، از جمله مواردی است که در افرادی که به نوعی با ورزش در ارتباط هستند، دیده می‌شود. بدیهی است در مقیاس ورزش حرفه‌ای و قهرمانی، به دلیل اعمال فشارهای نامتعارف بر بدن ورزشکار، احتمال آسیب‌های متعدد و گاهی منجر به مرگ، بیشتر است. تعداد ورزشکاران هر رشته ورزشی، بر حسب سطح فعالیت آماتوری یا حرفه‌ای، و نیز به تفکیک رشته های ورزشی، متفاوت است. همچنین توانایی ورزشکاران سطوح مشابه، یکسان نیست. بنابراین هرگونه بررسی در خصوص تأثیر ورزش بر سلامتی یا خطرات ناشی از آن، باید به صورت علمی باشد.

ساختار ورزش کوهنوردی به دلیل قرار گرفتن در محیط طبیعی، با سایر ورزش‌ها متفاوت است. مردم می‌پندارند کوهنوردی ورزش خطرناکی است. از زمانی که محمد اوراز کوهنورد تیم ملی کشورمان، بر اثر حادثه سقوط بهمن در هیمالیا درگذشت، چون واقعیت این حادثه برای مردم تشریح نشد، حساسیت زیادی به مرگ و میر در کوهنوردی به‌وجود آمد. به تصور عموم، تعداد مرگ و میر در این ورزش در سال‌های اخیر افزایش یافته است. آمار فدراسیون پزشکی- ورزشی درباره ورزشکاران فوت شده نیز تأییدی بر این تصور است. به عنوان مثال کوهنوردی با 10 نفر تلفات در سال 85، در بین 33 ورزشکار بیمه شده‌ای که در 12 رشته ورزشی فوت شدند، رتبه اول را به دست آورد. اما این نوع مقایسه و رتبه‌بندی، به دلایلی که عنوان شد، صحیح نیست.

نگاهی به آمار تلفات رشته‌های وابسته نشان می‌دهد مرگ و میر در سنگنوردی، یخنوردی و درای تولینگ (استفاده از ابزار یخ در سنگنوردی)، به مراتب کمتر از کوهنوردی بوده است. هرچند اظهار نظر در این مورد نیازمند بررسی دقیق و علمی است، اما در نگاه اول می توان گفت انجام این ورزش‌ها در محیط کنترل شده و نیاز ورزشکار به آموزش قبلی، از دلایل مهم کاهش تلفات ورزشی است. بیشترین درصد مرگ و میر در بین کوهنوردان، در فصل زمستان اتفاق افتاده است. شرایط متفاوت کوهستان در این فصل و لزوم به‌کارگیری مهارت‌های خاص، دلیل اصلی این تفاوت است.

کوهنوردی به دلیل تفاوت‌های ساختاری با سایر ورزشها، نیازمند نگرش ویژه ای در این خصوص است. با توجه به انجام این ورزش در محیط کنترل نشده، گرایش قشرهای مختلف سنی و جنسی به آن، امکان انجام ورزش بدون آموزشهای لازم و تفاوت معنی دار ورزشکاران شاغل در آن از نظر توانایی جسمی و روحی، بررسی آمار تلفات در کوهنوردی دشوار بوده و مستلزم پژوهش دقیق علمی و عملی است...

شما در این رابطه چه نظری دارید؟